Rusya’nın stratejik bombardıman uçağı filosunu güçlendirmeyi hedefleyen üretim programları, son yıllarda ciddi aksaklıklarla karşı karşıya kalmış durumda. Uzun menzilli bombardıman uçakları Tu-160, Tu-22M3 ve Tu-95MS ile sivil yolcu uçağı Tu-214’ün üreticisi olan Tupolev, hem askeri hem de ticari sözleşmelerde teslimat hedeflerinin gerisinde kaldı. Bu durum, Rus savunma sanayisinde yapısal sorunların yeniden gündeme gelmesine neden oldu.

Yaşanan gecikmelerin ardından şirket yönetiminde önemli bir değişikliğe gidildi. Uzun süredir Tupolev Yönetim Kurulu Başkanı olarak görev yapan Aleksandr Bobryshev görevden alınırken, yerine 37 yaşındaki Yuri Ambrosimov atandı. Bu atamanın, artan hukuki davalar, mali yükler ve teslim edilemeyen savunma projeleri sonrası gerçekleştirildiği değerlendiriliyor. Tupolev’in ana üretim merkezi olan Tataristan’daki Kazan Uçak Fabrikası, planlanan üretim temposunu yakalayamayan tesislerin başında geliyor.

Savunma programları kapsamında 2025 yılı için Rus Silahlı Kuvvetleri’ne teslim edilmesi planlanan dört adet Tu-160M bombardıman uçağından yalnızca ikisi envantere girebildi. Benzer şekilde Tu-22M3M modernizasyon programında da ciddi gecikmeler yaşandı. Program çerçevesinde bugüne kadar yalnızca iki modernizasyon çalışmasının tamamlandığı, bunların da 2018 ve 2023 yıllarında gerçekleştiği bildirildi. Bu tablo, Rus Hava-Uzay Kuvvetleri’nin ihtiyaç duyduğu modern bombardıman kapasitesinin zamanında sağlanamaması riskini ortaya koyuyor.

Sorunlar yalnızca askeri projelerle sınırlı değil. Tupolev’in sivil havacılık alanındaki faaliyetleri de ciddi şekilde sekteye uğradı. 2023 yılı için planlanan üç adet Tu-214 teslimatının hiçbiri gerçekleştirilemezken, 2024’te hedeflenen on uçaktan yalnızca biri müşterilere ulaştırılabildi. Bu gecikmeler, şirket aleyhine açılan yeni davalara yol açtı ve toplam taleplerin 6,2 milyar ruble seviyesine ulaştığı açıklandı.

Rusya Savunma Bakanlığı ile Tupolev arasında yaşanan hukuki anlaşmazlıklar da şirketin mali yapısını zorluyor. Moskova Tahkim Mahkemesi, Mayıs 2025’te Savunma Bakanlığı lehine 3 milyar ruble tazminata hükmetti. Haziran 2025’te ise ek olarak 0,9 milyar ruble tutarında yeni bir dava açıldı. Uzmanlar, bu davaların üretim, bakım ve modernizasyon sözleşmelerinin zamanında yerine getirilememesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Tüm bu gelişmeler, Rusya’nın stratejik bombardıman uçağı projelerinde hedeflenen üretim takvimlerinin tutturulmasını zorlaştırıyor. Sovyet sonrası dönemde yeniden canlandırılmaya çalışılan ağır bombardıman programlarının, mevcut üretim kapasitesi ve yönetim sorunları nedeniyle uzun vadede ciddi risklerle karşı karşıya olduğu değerlendiriliyor.