Türk savunma sanayii, Avrupa güvenlik mimarisinde giderek daha görünür ve etkili bir aktör haline geliyor. Son yıllarda geliştirilen yerli ve milli platformlar, yalnızca Türkiye’nin ihtiyaçlarını karşılamakla kalmıyor; Avrupa ülkelerinin savunma tedarik, ortak üretim ve teknoloji entegrasyonu planlarında da daha fazla yer buluyor. Özellikle Avrupa’da artan güvenlik endişeleri, üretim kapasitesindeki tıkanıklık ve mevcut tedarik hatlarının yoğunluğu, Türk savunma sanayii ürünlerini kıta için güçlü bir alternatif konumuna taşıyor.

Avrupa ülkelerinin değişen tehdit algısı, savunma sanayii alanında yeni işbirliği arayışlarını hızlandırdı. ABD başta olmak üzere geleneksel tedarik kanallarında yaşanan yoğunluk, teslimat sürelerinin uzaması ve Avrupa’nın kendi üretim kapasitesinin kısa vadede yeterli olmaması, Türkiye’nin sahip olduğu platform ve üretim kabiliyetlerini daha önemli hale getirdi. Bu ortamda Türkiye, insansız hava araçlarından kara platformlarına, elektronik harp sistemlerinden deniz araçlarına kadar geniş bir ürün yelpazesiyle Avrupa savunma pazarında öne çıkıyor.

Savunma Sanayii Uzmanı Taha Yasin Akar, Avrupa’daki savunma ihtiyaçları ile üretim kapasitesindeki yapısal tıkanıklığın Türkiye için önemli fırsatlar oluşturduğunu belirtiyor. Akar’a göre Türkiye’nin yüksek teknoloji ürünlerinde ulaştığı olgunluk seviyesi, Avrupa’nın acil savunma ihtiyaçlarına çözüm sunabilecek nitelikte. Uzun yıllar zırhlı kara araçları üzerinden ilerleyen Türkiye-Avrupa savunma ilişkilerinin, yeni dönemde havacılık, insansız sistemler, elektronik harp, mühimmat ve hava savunma gibi çok daha geniş alanlara yayılması bekleniyor.

Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatındaki yükselişi de bu dönüşümü destekleyen önemli göstergelerden biri oldu. Akar’ın aktardığı verilere göre, 2024 yılında 7,1 milyar dolar seviyesinde olan savunma ve havacılık ihracatı, 2025’te 10 milyar doları aştı. Toplam ihracatın yüzde 56’sına karşılık gelen yaklaşık 5,6 milyar dolarlık bölümünün doğrudan Avrupa Birliği, NATO müttefikleri ve ABD pazarına yönelmesi, Türk savunma sanayiinin yalnızca bölgesel değil, Batılı pazarlar için de stratejik bir tedarikçi haline geldiğini gösteriyor.

Avrupa’da Türk savunma sanayiinin yükselişini gösteren en dikkat çekici örneklerden biri, TUSAŞ ile İspanya arasında imzalanan HÜRJET anlaşması oldu. 3 milyar avroyu aşan bu anlaşma, Türk havacılık sanayii açısından önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor. Uçakların büyük kısmının montajının İspanya’da yapılacak olması ise Türkiye’nin artık yalnızca ürün satan bir ülke olmadığını; üretim, entegrasyon ve endüstriyel ortaklık modelleriyle Avrupa içinde kalıcı bağlar kurmaya başladığını ortaya koyuyor.

Baykar’ın İtalya merkezli Piaggio Aerospace’i satın alması ve Leonardo ile LBA Systems ortaklığını kurması da Türk savunma sanayiinin Avrupa’daki etkinliğini artıran önemli adımlardan biri oldu. Bu ortaklık, AKINCI gibi gelişmiş insansız hava araçlarının İtalya’da üretilebilmesinin önünü açarken, Türkiye’nin Avrupa savunma ekosistemine daha derin şekilde entegre olduğunu gösteriyor. Bu süreç, Türk İHA teknolojilerinin yalnızca ihracat ürünü değil, Avrupa’da ortak üretim ve sistem geliştirme başlığı altında da değerlendirildiğini ortaya koyuyor.

Denizcilik alanında ise STM’nin Portekiz için iki lojistik destek gemisi üretecek olması, Türkiye’nin askeri gemi inşa kabiliyetinin Avrupa’da karşılık bulduğunu gösteriyor. Polonya’nın Bayraktar TB2 SİHA alımıyla başlayan yüksek teknoloji işbirliği ise ASELSAN’ın bu ülkeye sağladığı 410 milyon dolarlık ANTIDOT 2-U radar elektronik taarruz ve destek paketiyle daha ileri bir boyuta taşındı. Kara platformlarında ise Otokar’ın Romanya ile imzaladığı 857 milyon avroluk sözleşme öne çıkıyor. Romanya’da üretilen COBRA II, Avrupa Birliği topraklarında üretilen ilk Türk zırhlı aracı olma özelliğiyle dikkat çekiyor.

Türkiye’nin Avrupa ile savunma işbirliği yalnızca mevcut platformlarla sınırlı kalmayacak gibi görünüyor. Türkiye, İtalya ve Fransa arasında balistik füze önleme kabiliyetine sahip Aster 30 Block 1NT füzesi için ortak üretim ihtimali de gündeme gelen başlıklar arasında yer alıyor. Bu tür projeler, Türkiye’nin Avrupa savunma mimarisinde yalnızca tedarikçi değil, kritik teknolojilerde ortak üretici ve sistem entegratörü olarak da konumlandığını gösteriyor.

Avrupa Birliği’nin SAFE programı da Türk savunma sanayii için yeni fırsatlar barındırıyor. Program kapsamında 150 milyar avroluk kredi mekanizması bulunurken, ortak tedarik kapsamında üretilecek ürünlerin bileşenlerinin yüzde 35’inin Türkiye gibi ülkelerden temin edilebilmesi gündemde. İnsansız hava araçları, mühimmat, hava savunma ve elektronik harp gibi kategoriler, Türkiye’nin mevcut üretim kapasitesiyle doğrudan örtüşüyor. Her ne kadar Türkiye’nin programa tam katılımına Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından siyasi itirazlar sürse de Berlin-Brüksel hattındaki rasyonel işbirliği arayışlarının sürece yön vermesi bekleniyor.

Gelinen noktada Türk savunma sanayii, Avrupa pazarında yalnızca bitmiş ürün sağlayan bir satıcı konumunun ötesine geçmiş durumda. Türk firmaları artık ortak üretici, fabrika sahibi, sistem kurucu ve entegrasyon ortağı olarak Avrupa ülkeleriyle uzun vadeli endüstriyel bağlar kuruyor. Romanya, İtalya, İspanya, Polonya ve Doğu Avrupa hattı, bu yeni dönemin en kritik bölgeleri arasında yer alıyor. Türkiye’nin bu yükselişi, Avrupa savunma pazarında stratejik konumunu daha da güçlendirecek yeni işbirliklerinin habercisi olarak değerlendiriliyor.