Türk savunma sanayisinin en kritik projelerinden biri olarak görülen milli HAVA SOJ programında geri sayım başladı. ASELSAN ve TUSAŞ başta olmak üzere çok sayıda yerli firmanın katkısıyla geliştirilen proje, Türkiye’nin elektronik harp alanındaki en önemli kabiliyetlerinden biri olmaya hazırlanıyor. Test faaliyetleri hızla devam eden HAVA SOJ uçaklarının envantere girmesiyle birlikte Türk Silahlı Kuvvetleri, dünyada sınırlı sayıda ülkenin sahip olduğu havadan uzaktan karıştırma yeteneğine milli imkanlarla ulaşmış olacak.

HAVA SOJ ifadesindeki SOJ, “Stand-Off Jammer” yani “uzaktan karıştırma” anlamına geliyor. Bu kapsamda HAVA SOJ uçakları, düşman hava savunma sistemlerinin etkili olabileceği riskli bölgelerin dışında kalarak elektronik destek ve elektronik taarruz görevleri icra edebilen özel görev platformları olarak öne çıkıyor. Savunma Sanayii Araştırmacısı Ahmet Alemdar’a göre bu platformlara yalnızca bir uçak olarak bakmamak gerekiyor. HAVA SOJ; görev sistemleri, yazılımlar, sensörler, elektronik harp ekipmanları ve yer destek unsurlarıyla birlikte bütüncül bir ekosistemi temsil ediyor.

Türkiye’nin daha önce bu seviyede gelişmiş kabiliyetlere sahip bir özel görev uçağı bulunmuyordu. Proje sürecinde çeşitli ambargo ve teknik zorluklarla karşılaşılmasına rağmen çalışmaların kritik aşamaları geride bırakıldı. Kısa süre önce gerçekleştirilen test uçuşlarının başarıyla tamamlanması, projenin olgunlaşma sürecinde önemli bir eşik olarak değerlendiriliyor. Bu tür teknolojilerin dünyada çok az sayıda ülke tarafından geliştirilebilmesi ve çoğu zaman yüksek bütçelerle dahi satın alınamaması, milli HAVA SOJ projesinin stratejik değerini daha da artırıyor.

HAVA SOJ platformu için askeri kargo uçağı yerine Bombardier Global 6000 tipi sivil iş jetlerinin tercih edilmesi de dikkat çekiyor. Bu tür uçakların yüksek irtifaya ve yüksek hıza kısa sürede ulaşabilmesi, uzun süre havada kalabilmesi ve görev sistemlerini taşıyabilecek uygun yapıya sahip olması, özel görev uçağı dönüşümlerinde önemli avantajlar sağlıyor. Ancak sivil bir iş jetinin bütünleşik elektronik harp görev uçağına dönüştürülmesi, ciddi mühendislik kabiliyeti gerektiriyor. Tasarım, donatım, entegrasyon, enerji yönetimi, soğutma ve görev sistemlerinin uyumlu çalışması gibi birçok karmaşık başlığın başarıyla çözülmesi gerekiyor.

Milli HAVA SOJ uçakları, elektronik destek görev ekipmanlarıyla düşman radar, muhabere ve benzeri elektromanyetik yayınlarını tespit, dinleme, takip ve analiz etme görevlerini yerine getirebilecek. Elektronik taarruz görev ekipmanlarıyla ise hasım unsurların radar ve haberleşme sistemlerini karıştırma veya aldatma kabiliyeti sunacak. Böylece düşman hava savunma ağının algılama, takip ve haberleşme kapasitesi zayıflatılırken, dost hava unsurlarının daha güvenli şekilde görev icra etmesinin önü açılacak.

HAVA SOJ’un envantere girmesi, Türkiye’nin hava harekat konseptinde önemli bir değişim yaratacak. Barış döneminde caydırıcılığı artırması beklenen sistem, kriz ve savaş ortamında ise oyun değiştirici bir güç çarpanı olarak görev yapabilecek. Elektronik harp kabiliyetlerinin gökyüzüne taşınması; savaş uçakları, insansız hava araçları, hava savunma sistemleri, kara ve deniz unsurlarıyla müşterek görev icra edebilen daha güçlü bir harekat mimarisi oluşturacak. Bu kabiliyetin ilerleyen dönemde İHA SOJ gibi farklı platformlara da aktarılması, Türkiye’nin elektronik harp doktrinini daha ileri bir seviyeye taşıyabilir.

HAVA SOJ projesi, Türkiye’nin “Çelik Kubbe” olarak tanımlanan bütünleşik savunma yaklaşımına da önemli katkı sağlayacak. Kara, deniz ve hava unsurlarının müşterek görev yapabildiği, elektronik harp ve hava savunma yeteneklerinin birlikte kullanıldığı bu yapı, milli HAVA SOJ ile daha güçlü hale gelecek. Türkiye’nin kendi imkanlarıyla geliştirdiği bu kabiliyetin, gelecekte dost ve müttefik ülkelerin de ilgisini çekmesi bekleniyor. Dünyada sayılı ülkenin erişebildiği havadan elektronik harp teknolojilerine milli olarak sahip olmak, Ankara’nın savunma sanayisindeki stratejik konumunu daha da güçlendirecek.