Yunanistan’ın önde gelen yayın organlarından Kathimerini’de yayımlanan analizde, Türkiye’nin F-16 savaş uçaklarını Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne konuşlandırmasının ABD savunma ihracat mevzuatı açısından tartışma doğurabileceği ileri sürüldü. Haberde, özellikle ABD’nin savunma sistemleri ihracatını düzenleyen Uluslararası Silah Ticareti Düzenlemeleri’nin (ITAR) bu iddiaların merkezinde yer aldığı ifade edildi. Analize göre ABD menşeli F-16 savaş uçaklarının kullanım alanı, konuşlandırılması ve olası görev profilleri, Washington’ın geçmişten gelen ihracat kontrol mekanizmaları kapsamında değerlendiriliyor. Yunan basınına konuşan kaynaklar, söz konusu uçakların teknik olarak başka bir ülkeye devredilmemiş olsa bile, belirli coğrafyalarda kullanımının siyasi ve hukuki sonuçlar doğurabileceğini savundu.

Haberde dikkat çeken noktalardan biri, ABD yapımı savunma sistemleri için geçerli olan “son kullanıcı” ve “nihai kullanım” anlaşmalarına yapılan vurgu oldu. Kathimerini’nin analizine göre, ABD menşeli platformların farklı bir bölgede veya farklı bir görev kurgusuyla kullanılması, Washington’ın onay mekanizmalarını gündeme getirebilir. Ancak Türkiye’nin bu tür iddialara karşı öne sürebileceği hukuki tezlerin de bulunduğu belirtildi. Bunlar arasında F-16’ların ortak üretim programı kapsamında değerlendirilmesi, operasyonel kullanıcının değişmemesi ve konuşlandırmanın teknik olarak “transfer” sayılmaması gibi argümanlar yer aldı. Bu yönüyle tartışma yalnızca teknik hukuk zemininde değil, aynı zamanda siyasi yorumlarla şekillenen daha geniş bir çerçeveye oturuyor.

Analizde, Yunan ve Rum lobisine yakın çevrelerin konuyu yalnızca hukuki bir mesele olarak değil, Doğu Akdeniz’deki güç dengeleri açısından da ele aldığı görüldü. Hellenic American Leadership Council İcra Direktörü Endy Zemenides’in açıklamalarına yer verilen haberde, Türkiye’nin olası savunmalarının Kıbrıs’a ilişkin özel düzenlemeleri göz ardı ettiği öne sürüldü. Ayrıca ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi çevresinden isimlerin görüşleri üzerinden, Ankara’nın bölgedeki gelişmeleri fırsata çevirmeye çalıştığı yönünde değerlendirmeler aktarıldı. Yunan tarafı, Türkiye’nin KKTC’deki askeri varlığını güçlendirmesini sahada yeni bir fiili durum oluşturma girişimi olarak göstermeye çalışırken, bu adımın Atina ve Lefkoşa’ya doğrudan stratejik mesaj taşıdığı yorumunu yaptı.

Haberde geçmişte yaşanan benzer örnekler de hatırlatıldı. 2013 yılında Güney Kıbrıs’a geçici olarak Yunan Patriot sistemlerinin konuşlandırılması seçeneğinin ITAR kısıtlamaları nedeniyle hayata geçirilemediği ifade edilirken, ABD’nin Kıbrıs’a yönelik silah ambargosunun tarihsel arka planına da değinildi. 1987’de başlayan ambargo politikasının uzun yıllar yürürlükte kaldığı, ancak 2020 sonrası dönemde Washington’ın Doğu Akdeniz Güvenlik ve Enerji Ortaklığı Yasası kapsamında bu yaklaşımında kısmi değişikliğe gittiği aktarıldı. Son bölümde ise bazı ABD Kongresi üyelerinin Türkiye’nin olası F-16 konuşlandırmasına tepki gösterdiği öne sürüldü. Böylece Kathimerini’nin analizi, hukuki tartışmaları öne çıkarsa da esasen Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de artan askeri ve stratejik etkisini hedef alan siyasi bir söylem üretme çabası olarak öne çıktı.