SHGM, son yıllarda kullanımı hızla artan insansız hava araçlarını (İHA) düzenlemek amacıyla kapsamlı bir talimat taslağı hazırladı. Bu düzenleme, İHA'ların tasarımından üretimine, piyasaya sunulmasından Türk hava sahasında işletilmesine kadar tüm süreçleri kapsayan emniyet, güvenlik ve teknik standartları belirliyor. Taslak, riske göre üç farklı operasyon kategorisi tanımlıyor: açık, özel ve sertifikalı. Sertifikalı kategorideki araçlar kalabalık insan grupları üzerinden uçabilecek ve insan ile tehlikeli madde taşıyabilecek. Yabancı tescilli İHA'lar için ise 20 gün önceden uçuş izni alınması zorunlu hale geliyor.

SHGM tarafından kurulacak İHA Takip ve Trafik Yönetim Sistemi (İHATTYS), merkezi bir kontrol mekanizması oluşturacak. Bu sistem, kayıtlı araçların anlık konum ve uçuş durum bilgilerini izleyecek, coğrafi bölge verilerini işletmecilere dijital formatta sunacak ve gerçek zamanlı güncellemeler sağlayacak. Uçuş izni başvuruları, onayları ve iptalleri çevrim içi ortamda belgelenecek. Aynı hava sahasını talep eden birden fazla İHA arasında çatışma tespiti yapılarak işletmeciler uyarılacak. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış tarımsal İHA operasyonları, yeşil bölgelerde bildirim yeterli olacak ve ayrıca operasyonel yetkilendirme aranmayacak.

Türk savunma ve sivil havacılık sektörü açısından bu düzenleme, İHA ekosisteminin profesyonelleşmesini ve güvenli entegrasyonunu sağlayacak. Merkezi takip sistemi, hava sahasının etkin yönetimini mümkün kılarak çatışmaları önleyecek ve acil durumlarda hızlı müdahale imkanı sunacak. Mahremiyet ve terör tehditlerine karşı alınan tedbirler, sivil ve askeri havacılığın güvenliğini artıracak. İHA operatörlerine yönelik yaş sınırı (16 yaş) ve sertifikasyon gereklilikleri, sektörde standart uygulamalar getirerek endüstriyel olgunlaşmayı destekleyecek.

Dünyada sivil İHA düzenlemeleri, son on yılda önemli bir evrim geçirdi. Avrupa Birliği, 2021 yılında kapsamlı İHA düzenleme paketini yürürlüğe koydu; ABD FAA, havacılık otoritesi olarak benzer merkezi takip sistemleri geliştirdi. Türkiye'nin bu adımı, uluslararası standartlarla uyumlu bir yaklaşım sunuyor. Sertifikasyon, kayıt ve izin mekanizmaları, NATO müttefiklerinin uyguladığı modellere paraleldir. Tarımsal İHA operasyonlarının ayrı bir kategori olarak tanınması, Türkiye'nin tarım teknolojisinde yoğun İHA kullanımını yansıtıyor.

Talimata aykırı hareket edenlere idari para cezası ve operasyonel yetkilendirme iptalı gibi yaptırımlar uygulanacak. Suç teşkil eden fiiller Cumhuriyet başsavcılığına bildirilecek. SHGM, emniyet denetimi sonrası uygunsuzluk tespit edilen işletmecilerin sertifikalarını sınırlandırabilecek veya iptal edebilecek. Bu cezai mekanizmaları, sektörde disiplin ve uyum kültürü oluşturacak. Yabancı pilotların lisanslarının tanınması, karşılıklılık ilkesi ve uluslararası antlaşmalar çerçevesinde değerlendirilecek, böylece uluslararası işbirliği ve standart uygulamalar desteklenecek.