UMTAS Uzun Menzilli Tanksavar Füze Sistemi, modern muharebe sahasında özellikle zırhlı tehditlerin imhası için geliştirilmiş, çok modlu angajman kabiliyetine sahip bir hava platformu mühimmatıdır. Sistem, başta taarruz helikopterleri olmak üzere sabit ve döner kanatlı hava araçları ile kara ve deniz platformlarına entegre edilebilecek şekilde tasarlanmıştır.

Operasyonel Amaç ve Rol

UMTAS’ın temel görevi; ana muharebe tankları, zırhlı personel taşıyıcılar, tahkim edilmiş mevziler, düşük süratli su üstü unsurlar ve sabit askeri altyapı hedeflerini yüksek hassasiyetle imha etmektir. Özellikle düşman zırhlı birliklerinin ilerleyişini durdurma, derinlikteki kritik hedefleri etkisiz hale getirme ve hava-kara müşterek harekâtında yakın hava desteği görevlerinde kullanılır.

Helikopter platformu üzerinden kullanıldığında, görüş hattı dışı (kısmi örtü arkasından) angajman kabiliyeti sayesinde düşman hava savunma tehditlerine maruz kalma süresini azaltır. Bu yönüyle UMTAS, platformun hayatta kalabilirliğini artıran bir kuvvet çarpanıdır.

Doktrin ve Kullanım Konsepti

UMTAS, ağ-merkezli harp yapısına uyumlu olarak tasarlanmıştır. At-unut (fire-and-forget) modunda füze, hedefe kilitlendikten sonra operatör müdahalesine gerek kalmadan görevi tamamlar. At-güncelle (fire-and-update) modunda ise RF veri bağı üzerinden uçuş sırasında hedef güncellemesi yapılabilir. Bu özellik:

• Hareketli hedeflere karşı angajman esnekliği
• Hedef değişikliği
• Son anda iptal veya yeniden yönlendirme
• Görüş hattı kısıtlı durumlarda taktiksel adaptasyon

gibi avantajlar sunar.

Üstten vuruş modu, tankların en zayıf zırh bölgesi olan kule üstü ve gövde üst yüzeyine taarruz etmeye olanak tanır. Doğrudan vuruş modu ise hafif zırhlı araçlar ve yapısal hedeflere karşı tercih edilir.

Platform Mimarisi ve Sistem Bileşenleri

UMTAS sistemi üç temel unsurdan oluşur:

• Füze
• Lançer sistemi (2’li veya 4’lü konfigürasyon)
• Platform entegrasyon arayüzü (MIL-STD-1760)

Görüntüleyici Kızılötesi (IIR) arayıcı başlık, hedefin termal izini analiz ederek yüksek ayırt edicilik sağlar. RF veri bağı ise çift yönlü iletişim imkânı sunarak operatörün uçuş sırasında müdahalesine izin verir.

Sistem, özellikle T129 ATAK taarruz helikopterine entegre edilmiştir. Ayrıca farklı hava ve kara platformları için entegrasyon çalışmaları kamuya açık kaynaklarda belirtilmiştir.

Hayatta Kalabilirlik ve Koruma Yaklaşımı

UMTAS mühimmatı:

• Sıvı yakıt yangınına karşı dayanıklı
• Kurşun çarpmasına karşı güvenli mühimmat karakteristiği
• Düşük duman izi
• Düşük platform geri tepme etkisi

özellikleri ile tasarlanmıştır.

Ayrıca at-güncelle kabiliyeti sayesinde operatör, beklenmedik tehdit durumlarında angajmanı iptal edebilir veya farklı hedefe yönlendirebilir.

Modern Tehditlere Karşı Avantajlar

• Reaktif zırhlara karşı tandem harp başlığı
• Üstten vuruş yeteneği
• RF veri bağı ile uçuş sırasında taktik adaptasyon
• Hareketli hedef takibi
• Gece/gündüz ve kötü hava koşullarında görev

Sınırlılıklar

• Menzil hava platformuna bağlıdır ve genellikle 8 km ile sınırlıdır.
• IIR arayıcı, yoğun sis veya termal karmaşa ortamlarında performans kaybı yaşayabilir.
• Aktif koruma sistemleri (APS) bulunan modern tanklara karşı etkinlik senaryoya bağlıdır; kamuya açık detaylı test verileri bulunmamaktadır.

Varyantlar

UMTAS ailesi içinde farklı harp başlığı ve kullanım konseptine sahip varyantlar bulunmaktadır. Deniz platformları ve kara araçları için geliştirilen versiyonlar kamuya açık kaynaklarda belirtilmiştir. Ayrıca daha hafif versiyon olarak OMTAS ayrı bir ürün ailesidir.

Detaylı Teknik Bilgiler

Boyutlar ve Ağırlık

• Çap: 160 mm
• Uzunluk: 1,8 m
• Ağırlık: 37,5 kg

Performans

• Menzil: 0,5 – 8 km
• Vuruş Modu: Doğrudan / Üstten
• Kullanım Modu: At-Unut / At-Güncelle

Azami hız, uçuş profili ve reaksiyon süresi detayları kamuya açık teknik dokümanlarda sınırlı seviyede paylaşılmıştır.

Arayıcı ve Algılama

• Görüntüleyici Kızılötesi (IIR) arayıcı
• RF veri bağı
• Hedef güncelleme kabiliyeti

Algılama menzili ve hedef ayırt etme algoritmalarına dair detaylı sayısal veriler kamuya açık değildir.

Harp Başlığı Seçenekleri

• Tandem Anti-Tank
• Yüksek infilaklı parçacık etkili
• Termobarik

Tandem yapı, ERA tipi reaktif zırhı aşmak üzere öncül ve ana patlayıcı dizilimden oluşur.

Entegrasyon ve Arayüz

• MIL-STD-1760 standart arayüz
• 2’li ve 4’lü lançer
• Helikopter görev bilgisayarı entegrasyonu

Elektronik Harp Dayanımı

IIR arayıcı sayesinde klasik lazer karıştırmaya karşı doğal dayanım mevcuttur. RF veri bağı için detaylı anti-jamming performans verileri kamuya açık değildir.

En Çok Sorulan Sorular

UMTAS ne işe yarar?

• UMTAS, zırhlı kara hedeflerini ve tahkim edilmiş askeri unsurları uzun menzilden hassas şekilde imha etmek için geliştirilmiş bir tanksavar füzesidir. Özellikle taarruz helikopterlerinin ana vurucu silahlarından biridir.

UMTAS menzili kaç km?

• Kamuya açık teknik verilere göre azami menzil 8 km’dir. Minimum menzil yaklaşık 500 metredir.

Hangi hedeflere karşı etkilidir?

• Ana muharebe tankları, zırhlı araçlar, hafif tahkimatlar, sabit askeri yapılar ve düşük süratli deniz hedeflerine karşı etkilidir.

Kaç hedefi aynı anda vurabilir?

• Her füze tek hedefe angaje olur. Ancak platform üzerindeki çoklu lançer konfigürasyonu sayesinde kısa sürede birden fazla hedefe ardışık angajman mümkündür.

Gece ve kötü hava koşullarında çalışır mı?

• Evet. IIR arayıcı sayesinde gece operasyonlarına uygundur. Ancak yoğun meteorolojik koşullarda performans çevresel faktörlere bağlıdır.

Mobil mi sabit mi?

• Füze mühimmattır; mobil platformlara entegre edilerek kullanılır. Helikopter, kara aracı ve deniz platformu entegrasyonu mümkündür.

Muadilleri nelerdir?

• Benzer sınıfta sistemler arasında AGM-114 Hellfire ve Spike-ER ailesi sayılabilir. UMTAS’ın farkı, RF veri bağı ile at-güncelle kabiliyetini standart olarak sunmasıdır.

Kaynaklar

• Roketsan Resmi Ürün Sayfası – UMTAS Teknik Broşürü
• Roketsan Basın Bültenleri
• Türk Silahlı Kuvvetleri açık kaynak envanter bilgileri
• Savunma Sanayii Başkanlığı kamuya açık dokümanları