Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ), döner kanatlı hava araçları için sunduğu aviyonik modernizasyon çözümleriyle, yaşlanan helikopter filolarının operasyonel ömrünü uzatmayı ve modern muharebe sahasının gereksinimlerine uyumunu sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çözümler, sadece parça veya ekipman yenilemesi değil; bütüncül bir sistem entegrasyonu ve platform kabiliyet artırımı yaklaşımıyla ele alınmaktadır.

Operasyonel Amaç ve Rol

Modernizasyon paketlerinin temel amacı; helikopterlerin gündüz/gece, her hava koşulunda, daha güvenli, daha hassas ve daha etkin görev icra edebilmesini sağlamaktır. Özellikle düşük irtifa, karmaşık arazi ve yüksek tehdit ortamlarında görev yapan askeri helikopterler için durumsal farkındalık, pilot iş yükü ve sistem güvenilirliği kritik öneme sahiptir.

Doktrin ve Kullanım Konsepti

TUSAŞ’ın yaklaşımı, modern hava harekât doktrinine uygun olarak:

• Ağ destekli operasyonlar
• Ortak harekât ortamında veri paylaşımı
• Sayısal görev planlama ve icra
• Pilot merkezli insan-makine arayüzü

ilkeleri üzerine kuruludur. Modernize edilen helikopterler; taarruz, nakliye, yakın hava desteği, arama-kurtarma ve özel görev profillerinde etkin şekilde kullanılabilir.

Platform Mimarisi

Modernizasyon çözümleri genellikle şu katmanlardan oluşur:

• Sayısal kokpit (glass cockpit) mimarisi
• Görev bilgisayarları ve veri yönetim birimleri
• Seyrüsefer, uçuş yönetimi ve silah yönetim sistemleri
• Elektro-optik ve görev sensörleri entegrasyonu
• Açık mimari aviyonik altyapı

Bu yapı, gelecekte yeni sistemlerin entegrasyonunu kolaylaştıracak şekilde tasarlanır.

Hayatta Kalabilirlik ve Emniyet

Modern aviyonikler sayesinde:

• Gelişmiş uçuş uyarı ve ikaz sistemleri
• Daha hassas seyrüsefer ve konumlama
• Pilot hatasının azaltılması
• Görev esnasında sistem arızalarına karşı daha yüksek tolerans

elde edilir. Bu da doğrudan uçuş emniyetine ve platformun hayatta kalabilirliğine katkı sağlar.

Entegrasyon Ekosistemi

TUSAŞ, modernizasyon projelerinde yerli ve yabancı alt sistemleri bir araya getirebilen, sertifikasyon ve uçuş testleri dahil ana sistem entegratörü rolünü üstlenmektedir. ASELSAN başta olmak üzere yerli aviyonik tedarikçileriyle uyumlu çalışabilen bir ekosistem mevcuttur.

Varyantlar ve Uygulamalar

• UH-60 Blackhawk: Genel maksat ve taktik nakliye görevleri için sayısal kokpit ve görev sistemi modernizasyonları
• AH-1 Cobra: Taarruz görevlerine yönelik aviyonik ve görev sistemleri iyileştirmeleri

Uygulamalar, kullanıcı isterlerine göre farklı konfigürasyonlarda sunulabilmektedir.

Detaylı Teknik Bilgiler

Aviyonik Mimari

• Açık mimari, modüler yapı
• Analogdan dijitale geçiş (glass cockpit)
• Çoklu fonksiyon ekranları (MFD)

Kamuya açık teknik detay seviyesi bu kadardır.

Sensör ve Görev Sistemleri

• Seyrüsefer sensörleri (INS/GPS entegrasyonu)
• Görev bilgisayarı tabanlı veri füzyonu
• Harici görev sensörleriyle uyum

Spesifik sensör tipleri kamuya açık değildir.

Angajman ve Görev İcra

• Silah ve görev sistemleriyle entegre aviyonik altyapı
• Pilot ve yardımcı pilot için optimize edilmiş görev paylaşımı

Komuta Kontrol ve Veri Linkleri

• Mevcut askeri haberleşme sistemleriyle uyum
• Ortak harekât ortamına entegrasyon

Detaylı veri link protokolleri kamuya açık değildir.

Test ve Doğrulama

• Yer testleri
• Uçuş testleri
• Atış ve görev senaryosu testleri

Lojistik ve Destek

• Entegre Lojistik Destek (ILS)
• Kullanıcıya özel bakım ve eğitim çözümleri

En Çok Sorulan Sorular

Bu modernizasyon ne işe yarar?

• Helikopterlerin mevcut yapısını koruyarak, çağdaş aviyonik ve görev sistemleriyle performans, emniyet ve görev etkinliğini artırır.

Hangi helikopterlere uygulanabilir?

• Başta UH-60 Blackhawk ve AH-1 Cobra olmak üzere, benzer mimariye sahip döner kanat platformlara uyarlanabilir.

Sayısal kokpit ne kazandırır?

• Pilot iş yükünü azaltır, durumsal farkındalığı artırır ve görev icrasını daha güvenli hale getirir.

Modernizasyon uçuş emniyetini nasıl etkiler?

• Daha hassas seyrüsefer, gelişmiş ikaz sistemleri ve güvenilir veri yönetimi sayesinde emniyet seviyesi yükselir.

Tamamen yerli mi?

• Entegrasyon ve ana sistem mimarisi büyük ölçüde yerli olup, bazı alt bileşenler ithal olabilir.

Yeni sistemler sonradan eklenebilir mi?

• Açık mimari sayesinde, ileride yeni sensör ve görev sistemleri entegre edilebilir.

Kaynaklar

• TUSAŞ resmi internet sitesi – Aviyonik Modernizasyon duyuruları
• TUSAŞ kurumsal yayınları ve basın bültenleri
• Savunma sanayii fuar sunumları (IDEF vb.)