TRTEST, Türkiye savunma sanayi ekosisteminde uzun yıllar boyunca hissedilen yapısal bir boşluğu doldurmak üzere konumlandırılmıştır: test, doğrulama ve değerlendirme. Modern savunma sistemleri yalnızca tasarım ve üretim kabiliyetiyle değil, bu ürünlerin uluslararası askeri ve havacılık standartlarına uygunluğunu kanıtlayan test altyapılarıyla anlam kazanır. TRTEST’in ana misyonu, bu testlerin mümkün olan en geniş kapsamda yurt içinde yapılabilmesini sağlamaktır.

Operasyonel amaç ve rol

TRTEST’in temel operasyonel amacı, savunma sanayii firmalarının geliştirdiği ürünlerin; çevresel dayanım, elektromanyetik uyumluluk, fonksiyonel güvenlik, yazılım ve donanım doğrulama gibi alanlarda test edilmesini mümkün kılmaktır. Bu sayede firmalar, ürünlerini yurt dışına göndermeden sertifikasyon ve doğrulama süreçlerini tamamlayabilir.

Doktrin ve kullanım konsepti

TRTEST klasik anlamda bir laboratuvar işletmecisinden ziyade ekosistem yöneticisi olarak çalışır. Doktrini;

• Mevcut kamu ve özel sektör test altyapılarını görünür kılmak,
• Test ihtiyacı olan firmalarla bu altyapıları eşleştirmek,
• Yurt içinde olmayan testler için yeni kapasite oluşumunu tetiklemek,
• Kritik testlerde dışa bağımlılığı azaltmaktır.

Bu yaklaşım, savunma sanayiinde “tasarla–üret–test et–sertifikalandır” zincirinin tamamının ulusal sınırlar içinde kalmasını hedefler.

Platform mimarisi: Online Test Ekosistemi

TRTEST’in en ayırt edici unsurlarından biri Online Test Ekosistemidir. Bu yapı;

• Test talep eden firmalar,
• Test altyapısına sahip laboratuvarlar,
• Akademik ve kamu test merkezleri  arasında dijital bir köprü görevi görür.

Buna paralel olarak oluşturulan Yerli Test Altyapı Envanteri, Türkiye genelindeki test kapasitesinin ilk kez merkezi ve güncel şekilde haritalandırılmasını sağlamıştır.

Kapsam ve standartlar

TRTEST tarafından eşleştirilen ve desteklenen testlerin önemli bir bölümü aşağıdaki askeri ve havacılık standartlarını kapsar:

• MIL-STD-810G (Çevresel şartlar)
• MIL-STD-461F (EMI/EMC)
• MIL-STD-212
• DO-160 (Havacılık çevresel testleri)
• DO-178 (Yazılım güvenliği)
• DO-254 (Donanım güvenliği)

Kamuya açık bilgiler çerçevesinde, özellikle 1 m³’ün altındaki ürünler için test ihtiyaçlarının yaklaşık %90’ının yurt içinde karşılanabildiği belirtilmektedir.

Modern tehditler ve stratejik avantaj

Savunma sistemlerinde test bağımsızlığı, ambargo ve kısıtlama risklerine karşı stratejik bir güvenlik katmanıdır. TRTEST;

• Zaman kaybını azaltır,
• Döviz maliyetlerini düşürür,
• Kritik programlarda bilgi güvenliğini artırır,
• İhracat projelerinde rekabet avantajı sağlar.

Sınırlılıklar

Çok büyük boyutlu platformlar (uçak, büyük deniz platformları, tam ölçekli radar sistemleri vb.) için gereken bazı ileri seviye testlerin tamamı halen kamuya açık kaynaklara göre yurt içinde mevcut değildir. Ancak TRTEST’in varlık sebebi, bu boşlukları sistematik şekilde tespit edip kapasite geliştirilmesini sağlamaktır.

Detaylı teknik bilgiler

Test kapsamı

• Çevresel dayanım testleri (ısı, nem, titreşim, şok)
• Elektromanyetik uyumluluk (EMI/EMC)
• Havacılık yazılım ve donanım doğrulama
• Askeri standartlara uygunluk testleri

Ürün boyutları

• Kamuya açık bilgiye göre 1 m³ altı sistemler öncelikli kapsamdadır.
• Daha büyük sistemler için kapasite geliştirme çalışmaları devam etmektedir.

Sensör, silah veya efektör

• TRTEST bir silah veya sensör üreticisi değildir.
• Doğrudan test ve değerlendirme hizmeti sağlar.

Komuta kontrol ve veri altyapısı

• Online Test Ekosistemi üzerinden dijital eşleştirme
• Merkezi test altyapı envanteri

(Kapsamlı teknik detaylar kamuya açık değildir.)

Personel ve işletim

• Doğrudan laboratuvar işletmek yerine, ekosistemi yöneten uzman kadro modeli uygulanır.
• Testler ilgili altyapı sahipleri tarafından gerçekleştirilir.

En çok sorulan sorulara göre bölüm

TRTEST ne işe yarar?

• TRTEST, savunma sanayii ürünlerinin uluslararası askeri ve havacılık standartlarına uygunluğunu kanıtlayan testlerin yurt içinde yapılmasını sağlar. Bu, hem maliyet hem de stratejik bağımsızlık açısından kritik önemdedir.

TRTEST bir test laboratuvarı mı?

• Hayır. TRTEST doğrudan tüm testleri yapan tekil bir laboratuvar değildir. Türkiye genelindeki test altyapılarını bir ekosistem altında toplayan ve yöneten bir yapıdır.

Hangi standartları kapsar?

• Başta MIL-STD ve DO serisi olmak üzere, savunma ve havacılıkta yaygın kullanılan standartların önemli bir bölümünü kapsar.

Hangi ürünler test edilebilir?

• Kamuya açık bilgilere göre özellikle 1 m³ altındaki savunma ve havacılık ürünleri için yüksek kapsama sahiptir.

Yurt dışına test gönderme ihtiyacını bitirir mi?

• Tamamen bitirmez, ancak mevcut durumda testlerin yaklaşık %90’ının yurt içinde yapılabildiği ifade edilmektedir.

Savunma sanayii dışındaki sektörler faydalanabilir mi?

• Evet. Havacılık, yüksek teknoloji, kritik elektronik ve yazılım sistemleri de kapsamdadır.

Kaynaklar

• TRTEST Test ve Değerlendirme AŞ resmi tanıtım metinleri
• Savunma Sanayii Başkanlığı kamuya açık duyuruları
• TSE, TÜBİTAK ve STM kurumsal bilgilendirme dokümanları
• Savunma sanayii sektörel yayınları (2021–2023)