TUSAŞ’ın yapısal üretim kabiliyetleri; savaş uçakları, nakliye uçakları ve özel görev platformları için yük taşıyan primer yapılar, kompozit ve metalik gövde parçaları, entegre sistem taşıyıcıları üretmeyi hedefler. Bu rol yalnızca üretimle sınırlı olmayıp, tasarım sorumluluğu, mühendislik değişiklikleri, yaşam döngüsü desteği gibi alanları da kapsar.

Doktrin ve Kullanım Konsepti

Modern havacılık doktrininde platform üreticileri, sadece parça üreticisi değil; tasarım ortağı olarak konumlanır. TUSAŞ, özellikle A400M Projesi ile bu doktrine uyum sağlayarak:

• İlk tasarımdan seri üretime,
• Modernizasyondan yapısal iyileştirmelere,
• Uçak ömrü boyunca mühendislik desteğine kadar geniş bir sorumluluk alanı üstlenmiştir.

Platform Mimarisi ve Entegrasyon

TUSAŞ, yapısal üretimde:

• Metalik yapılar (alüminyum, titanyum alaşımlar)
• Kompozit yapılar (karbon fiber takviyeli polimerler)
• Hibrit yapılar

üzerinde çalışmaktadır. Bu yapılar; yakıt, aviyonik, iniş takımı, harici yük ve hava alığı gibi sistemlerle tam uyumlu olacak şekilde tasarlanır.

A400M Projesi – Tasarımdan Üretime Geçiş

A400M Atlas programı, TUSAŞ için bir teknoloji kırılım noktasıdır.

• Resimden-Üretim → Tasarımdan-Üretim geçişi sağlanmıştır.
• Uçağın aydınlatma sistemleri (kokpit hariç) ve temiz/atık su sistemleri tamamen TUSAŞ sorumluluğundadır.
• Uçak ömrü boyunca sürekli tasarım ve mühendislik desteği verilmektedir.

JSF / F-35 Programı – Küresel Kritik Rol

F-35 Lightning II programı kapsamında TUSAŞ:

• F-35A Orta Gövde üretiminde ABD dışındaki tek kaynak olmuştur.
• F-35A/B/C için kompozit komponentlerde dünyadaki sayılı üreticilerden biridir.
• Metalik alt gövde, hava alığı ve harici yük taşıyıcı pylon gibi yüksek hassasiyetli yapıları üretmektedir.

Bu parçalar; düşük görünürlük (stealth), yüksek yapısal dayanım ve sıkı tolerans gereksinimleri nedeniyle üst düzey mühendislik ister.

Detaylı Teknik Bilgiler

Boyutlar ve Ağırlık

• Üretilen yapılar platforma özgüdür.
• A400M ve F-35 için üretilen parçalar primer taşıyıcı sınıftadır.
• Net ölçüler ve ağırlıklar: kamuya açık değil.

Malzeme ve Üretim Teknolojileri

• Alüminyum-lityum alaşımlar
• Titanyum yapılar
• Karbon fiber kompozitler
• Otoklav, AFP/ATL, hassas CNC işleme, kimyasal yüzey işlemleri

Performans ve Hassasiyet

• Mikron seviyesinde toleranslar
• Yüksek yorulma ömrü
• Düşük radar kesit alanına uyumlu yüzey kalitesi (özellikle F-35)

Entegrasyon ve Uyumluluk

• NATO ve OEM kalite standartları
• Airbus ve Lockheed Martin mühendislik ekosistemleriyle tam uyum
• Dijital üretim, PLM ve konfigürasyon yönetimi altyapısı

Lojistik ve Üretim Sürekliliği

• Seri üretime uygun hatlar
• Uzun dönemli sözleşmelere uygun kapasite
• Yaşam döngüsü destekli üretim yaklaşımı

En Çok Sorulan Sorular

TUSAŞ yapısal üretimde neden kritik bir aktördür?

• Çünkü yalnızca üretim değil, tasarım sorumluluğu ve mühendislik yetkisi üstlenmektedir. Bu yetki, sınırlı sayıda firmaya verilir.

F-35 Orta Gövde neden önemlidir?

• Orta gövde; kanat, motor, iniş takımı ve silah istasyonlarının bağlandığı ana taşıyıcı yapıdır. En kritik yapısal bölümlerden biridir.

TUSAŞ stealth uyumlu üretim yapabiliyor mu?

• Evet. F-35 programı kapsamında düşük radar izine uygun yüzey kalitesi ve kompozit üretim yetkinliği kanıtlanmıştır.

A400M’de TUSAŞ’ın farkı nedir?

• TUSAŞ, sadece parça üretmez; tasarım sahibidir ve uçak ömrü boyunca mühendislik desteği verir.

Bu kabiliyetler millî projelere nasıl yansıyor?

• KAAN, HÜRJET ve diğer millî platformlarda bu bilgi birikimi doğrudan kullanılmaktadır.

Kaynaklar

• TUSAŞ Resmî Yayınları ve Kurumsal Duyurular
• Airbus A400M Program Dokümanları
• Lockheed Martin JSF Program Bilgilendirmeleri
• Uluslararası havacılık ve savunma fuarı sunumları