Avrupa savunma sanayiinde son yıllarda yaşanan ortak proje krizleri, kıtanın yeni nesil hava gücü ihtiyacını yeniden gündeme taşıdı. Rusya-Ukrayna Savaşı, Orta Doğu’da artan gerilimler ve daha sık dile getirilen büyük savaş senaryoları, uzun süre refah öncelikli politikalar izleyen Avrupa ülkelerini savunma kabiliyetlerini hızla güçlendirmeye zorluyor. Ancak milyarlarca euro harcanan bazı ortak projelerde yaşanan gecikmeler ve iptaller, Avrupa’nın kısa ve orta vadeli çözüm arayışını daha da kritik hale getirdi.

Almanya ve Fransa’nın birlikte yürüttüğü yeni nesil savaş uçağı programında yaşanan sorunların ardından, Almanya’nın donanması için planladığı büyük ölçekli savaş gemisi projesinde de beklenen ilerlemenin sağlanamaması dikkat çekti. Bu gelişmeler, Avrupa’nın çok uluslu savunma projelerinde maliyet, takvim, yetki paylaşımı, stratejik kontrol ve siyasi uyum gibi başlıklarda ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor. Avrupa’nın 6. nesil savaş uçağı hedefleri uzun vadede önemini korusa da mevcut güvenlik ortamı, ülkelerin bu kadar uzun süre bekleme lüksünü azaltıyor.

Avrupa ülkelerinin elinde bugün 4,5. nesil olarak kabul edilen Eurofighter savaş uçakları bulunuyor. Kıta ülkelerinin sıfırdan yeni bir ortak programla 5. ve 6. nesil arasında konumlanabilecek bir platform geliştirmesi teorik olarak mümkün olsa da son dönemde ortak projelerde yaşanan hayal kırıklıkları, Avrupa Birliği içindeki siyasi ayrışmalar ve artan bütçe baskıları bu seçeneği zorlaştırıyor. Tekil olarak yeni savaş uçağı geliştirme kabiliyeti bulunan ülkeler için de nitelikli iş gücü, finansman, siyasi kararlılık ve zaman yönetimi önemli engeller arasında yer alıyor.

Bu tablo içerisinde Türkiye’nin Milli Muharip Uçağı KAAN, NATO ülkeleri için dikkat çekici bir alternatif olarak öne çıkıyor. NATO içinde 5. nesil savaş uçağını gökyüzüyle buluşturabilen ülkeler arasında ABD’nin yanında Türkiye’nin de bulunması, KAAN’ın stratejik değerini artırıyor. Türkiye, KAAN’ı kendi mühendislik kabiliyetleriyle geliştirerek uçuş testleri aşamasına taşırken, platformun tam operasyonel olgunluğa ulaşması için 2030 ve sonrası işaret ediliyor. Buna rağmen KAAN’ın halihazırda uçmuş bir yeni nesil savaş uçağı programı olması, Avrupa’nın ara çözüm arayışında onu güçlü bir aday haline getiriyor.

Avrupa’da F-35’e yönelik çekinceler de KAAN’ın gündeme gelmesini kolaylaştırabilecek unsurlar arasında yer alıyor. Özellikle ABD ile ilişkilerde yaşanan belirsizlikler, F-35’in yüksek işletim maliyetleri, yazılım güncellemeleri ve operasyonel bağımsızlık konularındaki tartışmalar, bazı ülkelerin alternatif arayışını güçlendiriyor. Bu ortamda ABD dışı bir NATO üyesi tarafından geliştirilen KAAN, siyasi ve teknik açıdan farklı bir seçenek sunabilir.

KAAN’ın Avrupa ülkeleri için öne çıkabilecek en önemli avantajlarından biri, Türk savunma sanayiinin esnek entegrasyon kabiliyeti. Türkiye KAAN’ı kendi ihtiyaçları doğrultusunda geliştiriyor ancak platformun farklı kullanıcıların sensör, radar, görev bilgisayarı, haberleşme veya alt sistem taleplerine uyarlanabilmesi ihtimali önemli bir fırsat oluşturuyor. Daha önce HÜRJET’in İspanya’nın özgün sistemleriyle donatılması yönünde ortaya çıkan model, benzer bir yaklaşımın KAAN için de uygulanabileceğini gösteriyor. Bu sayede NATO veya AB üyesi ülkeler, tamamen hazır bir platform satın almak yerine kendi alt sistemlerini içeren daha esnek bir iş birliği modeliyle sürece dahil olabilir.

Sonuç olarak Avrupa’nın ortak savunma projelerinde yaşadığı aksaklıklar, KAAN’ı yalnızca Türkiye’nin milli savaş uçağı programı olmaktan çıkarıp NATO gündeminde dikkatle izlenen stratejik bir platform haline getiriyor. Ankara’da düzenlenecek NATO Zirvesi’nde KAAN’ın liderlerin gündemindeki başlıklardan biri olabileceği değerlendiriliyor. Türkiye’nin 5. nesil savaş uçağı geliştirme başarısı, esnek savunma sanayii ekosistemi ve Avrupa’nın kısa vadeli çözüm ihtiyacı birlikte ele alındığında, KAAN’ın önümüzdeki dönemde NATO ülkeleri için daha görünür bir seçenek haline gelmesi beklenebilir.