NATO, Ankara’da düzenlenen Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında insansız hava araçları ve anti-İHA savunma kabiliyetlerini güçlendirmeye yönelik yeni bir girişim duyurdu. “Drone Edge Girişimi” adı verilen program, modern muharebe sahasında giderek daha belirleyici hale gelen İHA tehditlerine karşı İttifak’ın müşterek savunma kapasitesini artırmayı hedefliyor. Girişim kapsamında NATO müttefiklerinin önümüzdeki beş yıl içinde anti-İHA kabiliyetlerine 40 milyar doların üzerinde yatırım yapacağı açıklandı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, insansız hava araçlarının savaş alanının karakterini kökten değiştirdiğine dikkat çekti. Ukrayna’daki savaş, Orta Doğu’daki çatışmalar ve NATO ülkelerine yönelik tekrarlayan İHA ihlalleri, bu alandaki ihtiyacın artık yalnızca geleceğe dönük bir hazırlık değil, doğrudan güncel bir güvenlik gerekliliği olduğunu ortaya koyuyor. Bu nedenle NATO, hem büyük ölçekli İHA konuşlandırma ve işletme kabiliyetini genişletmeyi hem de bu sistemleri tespit, teşhis ve etkisiz hale getirecek anti-İHA savunmalarını hızla güçlendirmeyi amaçlıyor.

Drone Edge Girişimi’ne Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 32 NATO müttefiki ortak taahhüt verdi. Bu kapsamda yalnızca sistem tedariki değil, insan kaynağının geliştirilmesi de öncelikli başlıklardan biri olacak. Müttefik ülkeler, 2027 yılı sonuna kadar silahlı kuvvetlerindeki İHA operatörü sayısını beş katına çıkarmayı taahhüt etti. Bu adım, NATO’nun insansız sistemleri yalnızca teknoloji yatırımı olarak değil, eğitimli personel, operasyonel doktrin ve sürdürülebilir görev kabiliyetiyle birlikte ele aldığını gösteriyor.

Girişim kapsamında dikkat çeken bir diğer başlık ise anti-İHA sistemlerinin daha hızlı tedarik edilmesine yönelik yeni pazar yeri modeli oldu. NATO, müttefik ülkelerin ihtiyaç duyduğu karşı-İHA çözümlerini daha kısa sürede ve büyük ölçekte temin edebilmesi için “Counter-UAS Marketplace” oluşturacak. Bu yapı sayesinde radar, elektro-optik sensör, elektronik harp sistemi, komuta kontrol altyapısı, kinetik ve yönlendirilmiş enerji tabanlı önleme çözümleri gibi farklı teknolojilerin daha hızlı değerlendirilmesi ve sahaya aktarılması hedefleniyor.

NATO Destek ve Tedarik Ajansı üzerinden gözetleme İHA’larının tedarikine yönelik yüz milyonlarca avro değerinde sözleşmelerin hazırlandığı da açıklandı. Bunun yanında NATO Avrupa Uçuş Eğitimi projesine Finlandiya, Fransa ve İsveç’in katılımıyla müttefik sayısı 20’ye yükseldi. Sekiz müttefik ülkede faaliyet gösteren 16 uçuş eğitim merkezinin ortak eğitim ağı içinde yer alması, NATO’nun hem insanlı hem de insansız hava operasyonları için ortak eğitim standardını güçlendirmesine katkı sağlayacak.

Drone Edge Girişimi, NATO’nun Ukrayna sahasından elde edilen operasyonel dersleri geleceğin savunma mimarisine aktarma çabasının önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor. İHA’ların keşif, taarruz, elektronik harp, hedef işaretleme ve sürü konseptleriyle savaş alanında çok yönlü etki oluşturması, klasik hava savunma yaklaşımlarının yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor. Bu nedenle 40 milyar doları aşan yatırım, yalnızca anti-İHA sistemlerinin sayısını artırmakla sınırlı kalmayacak; aynı zamanda NATO’nun transatlantik savunma sanayii iş birliğini, eğitim altyapısını ve geleceğin insansız sistemlerine hazırlık seviyesini de güçlendirecek.