NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 7 Temmuz 2026'da Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi Savunma Sanayii Forumu'nda kritik ham maddelere yönelik bir girişim duyurdu. Proje, savunma tedarik zincirlerinin dayanıklılığını güçlendirmek amacıyla Belçika, Kanada, Danimarka, Finlandiya, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Norveç, İspanya, İsveç ve Türkiye olmak üzere 12 NATO müttefikini bir araya getiriyor. Girişim, savunma üretimi için kritik öneme sahip ham maddelerin, bileşenlerin ve geri dönüştürülmüş ürünlerin tedariki, depolanması, taşınması ve yönetimine odaklanıyor.

High Visibility Project (HVP) olarak adlandırılan bu çok uluslu girişim, NATO müttefiklerinin savunma sanayii altyapısının güçlendirilmesi stratejisinin önemli bir bileşenidir. Rutte, girişimin stratejik önemine dikkat çekerek "Savunmamızın hazır ve güçlü kalabilmesi için sanayi altyapımızın ve tedarik zincirlerimizin dayanıklı olması gerekiyor" ifadelerine yer verdi. Proje, müttefiklerin stratejik tedarik zincirlerindeki kırılganlıkları azaltma ve daha yakın iş birliği yoluyla kritik ham maddelere daha güvenli ve istikrarlı erişim sağlama konusundaki kararlılığını yansıtıyor.

Savunma sanayii, üretim süreçlerinde nadir toprak elementleri, titanyum, alüminyum, bakır ve çeşitli alaşımlar gibi kritik ham maddelere bağımlıdır. Bu malzemelerin tedarik zinciri, jeopolitik gerginlikler, ticari kısıtlamalar ve küresel arz sorunlarından etkilenebilir. Özellikle son yıllarda küresel tedarik zincirinin kırılganlığı, savunma sektöründe stratejik bağımsızlık ve operasyonel süreklilik açısından ciddi endişeler yaratmıştır. NATO müttefikleri, bu riskleri minimize etmek ve ortak kaynak yönetimi ile dayanıklı bir ekosistem oluşturmak için koordineli bir yaklaşım benimsemiştir.

NATO 3.0 stratejik yaklaşımı, ABD'nin Avrupa'daki konvansiyonel savunma katkısını azaltarak kaynaklarını Batı Yarım Küre ve Hint-Pasifik bölgesine yönlendirmesini temel almaktadır. Bu bağlamda Avrupa müttefiklerinin savunma yükünün daha büyük bölümünü üstlenmesi hedeflenmektedir. Kritik ham madde tedarik girişimi, bu yeni stratejik ortamda Avrupa'nın savunma sanayi bağımsızlığını artırması ve üretim kapasitesini güçlendirmesi açısından kritik bir adımdır. Proje, müttefiklerin ortak yatırım ve kaynak paylaşımı yoluyla savunma üretim kabiliyetlerini artırmasına olanak tanımaktadır.

Türk savunma sanayii, ASELSAN, ROKETSAN, TUSAŞ, Baykar ve MKE gibi önemli kuruluşlarla bölgede hızla gelişmektedir. Kritik ham madde tedarik zincirinin güçlendirilmesi, bu şirketlerin yerlileştirme oranlarını artırması ve Ar-Ge faaliyetlerini hızlandırması açısından önemli bir fırsat sunmaktadır. NATO müttefikleri arasında koordineli tedarik ve ortak depo yönetimi, Türk savunma sanayi ürünlerinin üretim maliyetlerini düşürebilir ve ihracat potansiyelini artırabilir. Ayrıca, proje kapsamında sağlanan istikrarlı ham madde erişimi, Türkiye'nin bölgesel savunma ihtiyaçlarını karşılamada ve NATO standartlarında ürün geliştirmede önemli bir rol oynayacaktır.