ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından Mars’a gönderilen Curiosity keşif aracı, yaklaşık altı aydır Kızıl Gezegen’in yüzeyinde “boxwork” olarak adlandırılan sıra dışı jeolojik oluşumları detaylı biçimde inceliyor. Yörüngeden bakıldığında dev örümcek ağlarını andıran bu yapılar, Mars’ın geçmişte sanılandan daha uzun süre yeraltı suyu barındırmış olabileceğine işaret ediyor. Bilim insanları, bu keşfin Mars’ta olası mikrobiyal yaşamın süresine ilişkin yeni tartışmalar başlatabileceğini belirtiyor.

Boxwork oluşumları, 1 ila 2 metre yüksekliğe ulaşan alçak sırtlar ve aralarındaki kumlu çukurlardan oluşuyor. Kilometreler boyunca yüzeyi çapraz şekilde kesen bu desenlerin, ana kayadaki büyük çatlaklardan sızan yeraltı sularının geride bıraktığı mineral birikintileri sayesinde meydana geldiği düşünülüyor. Minerallerle güçlenen sırtlar zamanla dayanıklılığını korurken, mineral bakımından zayıf bölgeler rüzgâr erozyonuna uğrayarak çukurlara dönüştü. Dünya’da benzer yapılar bulunsa da, Mars’taki örnekler hem boyut hem de karmaşıklık açısından dikkat çekici biçimde daha büyük.

Yaklaşık 899 kilogram ağırlığındaki ve bir SUV büyüklüğünde olan Curiosity için bu engebeli arazide ilerlemek önemli bir mühendislik sınavı oldu. Araç, neredeyse kendi genişliği kadar dar sırtların üzerinden güvenli biçimde geçmek zorunda kaldı. Araştırmalar, Mars’ın 5 kilometre yüksekliğindeki Sharp Dağı’nda sürdürülüyor. Dağın her katmanı, gezegenin antik iklim geçmişinin farklı bir dönemini temsil ediyor. Curiosity yükseldikçe, Mars’ta suyun zamanla azaldığı ancak belirli dönemlerde yeniden yüzeye çıktığına dair güçlü kanıtlar elde ediliyor.

Curiosity ayrıca “nodül” adı verilen pütürlü kaya dokularını da keşfetti. Bu oluşumlar geçmişte yeraltı suyu varlığının önemli göstergeleri arasında yer alıyor. Yapılan X-ışını analizlerinde sırtlarda kil mineralleri, çukurlarda ise karbonat mineralleri tespit edildi. Son örneklerde uygulanan “ıslak kimya” yöntemi sayesinde karbon bazlı organik bileşiklerin izleri araştırılıyor. Bu analizler, Mars’ın milyarlarca yıl önceki iklim evrimi ve potansiyel yaşanabilirliği hakkında daha kapsamlı veriler sunmayı hedefliyor. Curiosity’nin önümüzdeki süreçte sülfat mineralleri açısından zengin katmanlarda ilerleyerek gezegenin kuraklaşma sürecini daha ayrıntılı incelemesi planlanıyor.