TÜBİTAK UZAY, Ay Görevi-1 (AYAP-1) programı kapsamında İsveç Uzay Fiziği Enstitüsü (IRF) tarafından geliştirilen Lunar Neutrals Telescope (LNT) bilimsel görev yükünün uçuş modelini teslim almıştır. Haziran 2026'de Kiruna'dan Ankara'ya ulaşan sistem, TÜBİTAK UZAY ve IRF personeli tarafından gerçekleştirilen teslim-kabul testlerini başarıyla geçmiştir. Bu teslimat, projenin uzay aracı entegrasyonu ve test aşamasına geçişini işaret etmektedir.

TÜBİTAK UZAY ve TÜBİTAK kuruluşları, Türkiye'nin uzay teknolojisi alanındaki yetkinliğini artırmak amacıyla çeşitli uluslararası iş birliklerine katılmaktadır. Enstitü, uydu tasarımı, görev yükü entegrasyonu ve uzay aracı test sistemleri konularında önemli deneyim biriktirilmiştir. AYAP-1 projesi, Türkiye'nin Ay yörüngesine ulaşan ilk uzay aracı olması nedeniyle stratejik öneme sahiptir. Bu görev, ülkenin uzay araştırmaları ve teknoloji geliştirme kapasitesinin uluslararası düzeyde tanınmasını sağlamaktadır.

LNT sistemi, nötr parçacık dedektörü olarak tasarlanmış ileri teknoloji bir ölçüm aygıtıdır. Ay yüzeyinden yaklaşık 100 kilometre irtifadaki dairesel yörüngede konumlanacak sistem, Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyi ve mini-manyetosferlerle etkileşimini ölçecektir. Sistem iki modelden oluşmaktadır: uçuş modeli (flight model) uzay aracına entegre edilecek, elektriksel model (electrical model) ise 2024'te TÜBİTAK UZAY'a teslim edilerek görev bilgisayarı ve güç sistemi arayüzünün geliştirilmesinde kullanılmıştır. Uçuş modeli, hassas dedektörlerini nem ve kirleticilere karşı korumak için sürekli saf azot gazı akışı sağlayan özel tüp sistemiyle donatılmıştır.

AYAP-1 uzay aracı, 2027 yılında fırlatılması planlanan Türkiye'nin Ay araştırma programının ilk aşamasıdır. Görev, Ay yörüngesinde 3 ay, gerekli görülmesi halinde 6 aya kadar sürecek ve sonunda kontrollü iniş gerçekleştirilecektir. LNT ile elde edilecek ölçümler, Güneş rüzgarlarının Ay'ın ince atmosferi (ekzosfer) oluşumundaki rolünü, yüzey kimyasal bileşiminin bölgesel değişimini ve Ay kutuplarındaki kalıcı gölge bölgelerine ait veriler sağlayacaktır. Bu veriler, Ay'ın jeolojik ve atmosferik yapısı hakkında yeni bilgiler ortaya koymaya katkı sunacaktır.

Türkiye'nin Ay programı, uluslararası uzay araştırmaları ekosisteminde ülkenin konumunu güçlendirmektedir. Benzer şekilde, Hindistan'ın Chandrayaan programı, Çin'in Chang'e misyonları ve ABD'nin Artemis programı gibi küresel Ay araştırmaları, uzay teknolojisinin geliştirilmesinde önemli rol oynamaktadır. TÜBİTAK UZAY'ın uluslararası ortaklarla işbirliği yapması, Türkiye'nin uzay sektöründe teknoloji transferi ve bilimsel kapasitesini artırmaktadır. AYAP-1 başarısı, ülkenin gelecek uzay projelerine (uydu geliştirme, uzay istasyonu görevleri, derin uzay araştırmaları) zemin hazırlayacaktır.