T129 ATAK programı, Türkiye’nin 1990’lı yıllardan itibaren başlattığı yerli taarruz helikopteri ihtiyacının sonucu olarak şekillenmiştir. Amaç, mevcut AH-1 Super Cobra filosunun yerini alacak, daha yüksek hassasiyet, daha gelişmiş sensör füzyonu ve ağ merkezli harp uyumluluğu sağlayacak bir platform geliştirmekti.

Operasyonel Amaç ve Rol

T129’un temel rolü:

• Yakın hava desteği (Close Air Support – CAS)
• Tanksavar harekâtı
• Silahlı keşif ve gözetleme
• Konvoy koruma
• Asimetrik tehditlere karşı nokta angajman
• Anti-personel ve hafif zırhlı hedef imhası

Platform, özellikle dağlık ve yüksek irtifa bölgelerinde operasyon yapabilme kabiliyeti nedeniyle Türkiye’nin coğrafi ihtiyaçlarına göre optimize edilmiştir.

Doktrin ve Kullanım Konsepti

T129, klasik ağır taarruz helikopterlerinden farklı olarak daha çevik, daha düşük siluetli ve yüksek manevra kabiliyetine sahip bir konseptte tasarlanmıştır.

Doktrinsel olarak:

• Mekanize birliklere eşlik eder
• Zırhlı hedefleri uzun menzilden tanksavar füzeleriyle etkisiz hale getirir
• İleri keşif unsuru olarak tehdit tespiti yapar
• Gece/gündüz, düşük görüş koşullarında görev yapar

Ağ merkezli harp kapsamında kara unsurları ve İHA’larla veri paylaşımı yapabilecek altyapıya sahiptir.

Platform Mimarisi

Sensör Katmanı

• ASELSAN üretimi ASELFLIR-300T elektro-optik keşif ve hedefleme sistemi
• AVCI Kaska Monteli Nişangah Sistemi
• Lazer mesafe ölçer ve hedef işaretleyici

Efektör Katmanı

• 20 mm üç namlulu top
• Lazer güdümlü tanksavar füzeleri
• 70 mm roket sistemleri
• Hava-hava füze opsiyonu (Stinger entegrasyonu kamuya açık kaynaklarda belirtilmiştir)

Komuta-Kontrol

• Özgün görev bilgisayarı
• Sayısal kokpit mimarisi
• Veri link altyapısı (detay seviyesi kamuya açık değil)

Hayatta Kalabilirlik ve Koruma

• Zırhlı kokpit
• Balistik dayanımlı gövde bölümleri
• Kendini onaran yakıt tankları
• IR bastırma sistemleri
• Radar ve füze ikaz sistemleri
• Chaff/flare karşı tedbir sistemleri

Bu yapı, MANPADS ve hafif uçaksavar tehditlerine karşı hayatta kalabilirliği artırır.

Performans ve Angajman Süreci

Hedef tespiti genellikle FLIR sistemi ile yapılır. Pilot veya silah sistem subayı, AVCI sistemi üzerinden hedefi işaretler. Lazer güdümlü mühimmat kullanıldığında terminal fazda lazer aydınlatma ile hassas vuruş sağlanır.

Reaksiyon süresi, sensör kilidi ve mühimmat tipine bağlıdır; kamuya açık kesin süre bilgisi bulunmamaktadır.

Varyantlar

T129A (EDH – Erken Dönem Helikopteri)

Temel konfigürasyon, sınırlı silah paketi.

T129B (TUC-1 / TUC-2)

Tam operasyonel konfigürasyon.

• UMTAS
• Cirit
• Geliştirilmiş görev yazılımı
• Yerli aviyonik mimari

Gerçek Kullanım ve Envanter

T129, Türk Kara Kuvvetleri envanterinde aktif görev yapmaktadır. Ayrıca ihracat başarısı elde etmiş ve Filipinler’e teslimatlar gerçekleştirilmiştir. Pakistan ile sözleşme imzalanmış ancak motor ihracat lisansı nedeniyle süreç etkilenmiştir.

Detaylı Teknik Bilgiler

Boyutlar ve Ağırlık

• Uzunluk: ~14,6 m
• Rotor çapı: ~11,9 m
• Azami kalkış ağırlığı: ~5.000 kg sınıfı

Güç Sistemi

• 2 × LHTEC CTS800-4A
• FADEC kontrollü
• Motor üreticileri: Rolls-Royce & Honeywell ortak girişimi

Performans

• Maksimum hız: ~278 km/s
• Servis tavanı: ~6.000 m
• Operasyonel irtifa: 20.000 ft sınıfı
• Menzil: ~500 km+ (konfigürasyona bağlı)

Sensörler

• ASELFLIR-300T EO/IR
• Lazer hedef işaretleyici
• Gece/gündüz operasyon kabiliyeti

Silah Sistemleri

• 20 mm burun topu
• UMTAS L-UMTAS tanksavar füzesi
• Cirit 70 mm lazer güdümlü roket
• Hellfire II (ilk konfigürasyonlarda)
• Spike-ER (opsiyonel entegrasyon bilgisi kamuya açık kaynaklarda yer almıştır)

Elektronik Harp

• Radar ikaz alıcısı
• Füze yaklaşma ikaz sistemi
• Chaff/flare atıcı
• Detaylı teknik parametrelerin bir kısmı kamuya açık değildir.

Sık Sorulan Sorular

T129 ATAK ne işe yarar?

• Zırhlı hedeflerin imhası, yakın hava desteği ve silahlı keşif görevleri için tasarlanmıştır. Özellikle dağlık ve karmaşık arazi koşullarında yüksek etkinlik sağlar.

Menzili kaç km?

• Yaklaşık 500 km sınıfındadır. Harici yakıt tankı ve görev konfigürasyonuna bağlı olarak değişebilir.

Hangi hedeflere karşı etkilidir?

• Ana muharebe tankları, zırhlı personel taşıyıcılar, tahkim edilmiş mevziler, hafif araçlar ve düşük irtifa hava hedeflerine karşı etkilidir.

Gece görev yapabilir mi?

• Evet. ASELFLIR-300T ve gece görüş uyumlu kokpit sayesinde tam gece operasyon kabiliyeti vardır.

Kaç hedefi aynı anda takip eder?

• Kesin sayı kamuya açık değildir. Ancak sensör ve görev bilgisayarı mimarisi çoklu hedef takibini desteklemektedir.

Mobil mi sabit mi?

• Tamamen mobil, konuşlanabilir ve ileri üslerden operasyon icra edebilir.

Muadilleri nedir?

• AH-64 Apache
• Eurocopter Tiger
• Mi-28
• T129 daha hafif sınıfta ve daha çevik yapıdadır.

Kaynaklar

• TUSAŞ resmi ürün sayfası
• ASELSAN ürün katalogları
• Savunma Sanayii Başkanlığı basın açıklamaları
• Leonardo A129 teknik dokümanları
• Filipinler Savunma Bakanlığı teslimat duyuruları