ABD’nin F-35 programında yeni bir teslimat ve entegrasyon krizi gündeme geldi. Breaking Defense’ın haberine göre ABD Deniz Piyadeleri, önümüzdeki aylarda yeni üretim F-35B savaş uçaklarını radar sistemi olmadan teslim almaya hazırlanıyor. Aynı uygulamanın yılın ilerleyen dönemlerinde ABD Hava Kuvvetleri için F-35A, ABD Donanması için ise F-35C varyantlarına da yayılmasının beklendiği belirtiliyor. Haberde aktarılan bilgilere göre bu sıra dışı adımın temel nedeni, Northrop Grumman tarafından geliştirilen yeni nesil AN/APG-85 AESA radarının takvimde öngörülen hızda olgunlaştırılamaması.

AN/APG-85, mevcut F-35’lerde kullanılan AN/APG-81 radarının yerini alacak kritik bir sensör olarak görülüyor. Yeni radarın, Block 4 modernizasyon paketi ve daha gelişmiş görev sistemleriyle birlikte F-35’in gelecekteki sensör mimarisinin omurgasını oluşturması planlanıyor. Daha önce 2025 yılında da radar takvimindeki aksama riskinin, gövde tasarımında değişiklik ihtimalini gündeme getirdiği basına yansımıştı. Bugün gelinen noktada ise sorun, üretimi tamamen yavaşlatmak yerine uçakların radarsız teslim edilmesi gibi operasyonel açıdan tartışmalı bir ara çözüme dönüşmüş görünüyor.

Air & Space Forces’ın son haberine göre radarsız teslim alınacak F-35’lerin önümüzdeki birkaç ay boyunca, hatta muhtemelen gelecek yıla kadar bu şekilde üslerine ulaşması söz konusu olabilir. Bu uçakların radar entegrasyonu tamamlanana kadar eğitim odaklı kullanılması ve tam muharip statüde değerlendirilmemesi bekleniyor. Bu da kağıt üzerinde teslim edilmiş uçak sayısını artırsa da, fiili savaş kabiliyeti açısından envantere giren platformların hemen göreve hazır olmayabileceği anlamına geliyor. Breaking Defense’a konuşan isimler ve haberde yer verilen değerlendirmeler, Pentagon’un üretim hattını durdurmamak için teslimatları sürdürmek istediğini, ancak bunun savaş hazırlığı ile üretim sürekliliği arasında hassas bir denge yarattığını ortaya koyuyor.

F-35 programı son yıllarda Tech Refresh 3 yazılım paketi, Block 4 yükseltmeleri ve test takvimi nedeniyle zaten önemli baskı altındaydı. 2024’te TR-3 konfigürasyonlu uçakların teslimatlarında yaşanan duraklama, programın ne kadar karmaşık ve çok katmanlı bir tedarik zincirine dayandığını göstermişti. Şimdi yaşanan APG-85 gecikmesi ise yalnızca bir radar sorunu değil; aynı zamanda sensör entegrasyonu, görev yazılımı, muharip hazırlık ve bütçe verimliliği başlıklarını doğrudan etkileyen stratejik bir sorun olarak öne çıkıyor. ABD’nin yeni F-35’leri radarsız kabul etmesi, kısa vadede üretim temposunu koruyabilir; ancak uzun vadede modernizasyon takvimi, bakım planlaması ve savaşa hazırlık oranları üzerinde yeni baskılar oluşturabilir.