ABD ve müttefik ülkeler, Orta Doğu’da İran kaynaklı tek yönlü saldırı dronlarına karşı hava savunmasını güçlendirmek için savaş uçaklarını daha yoğun kullanmaya başladı. Defense One’ın 12 Mart 2026 tarihli haberine göre, özellikle Shahed-136 tipi düşük maliyetli insansız hava araçlarının önlenmesinde F-15, F-16 ve bazı durumlarda F-35 gibi gelişmiş platformlar devreye sokuluyor. ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, ABD ve ortak kuvvetlerin savaş uçakları ve taarruz helikopterleriyle bu tehditlere karşı önleme görevleri yürüttüğünü, bunun da İran’ın dron kullanımında operasyon başlangıcından bu yana yüzde 83’lük bir düşüşe katkı sağladığını açıkladı.

Ancak sahadaki askeri başarı, ciddi bir maliyet ve risk tartışmasını da beraberinde getiriyor. Haberde görüşlerine yer verilen eski savaş pilotları, on binlerce dolarlık İran dronlarının, yüz binlerce hatta milyon dolar seviyesindeki füzelerle vurulmasının ekonomik açıdan sürdürülemez olduğunu vurguluyor. Özellikle AIM-120 ve AIM-9 gibi hava-hava mühimmatlarının, nispeten basit ve düşük maliyetli hedeflere karşı kullanılması “orantısız maliyet” sorunu doğuruyor. Buna ek olarak, yüksek hızlı savaş uçaklarının daha yavaş ve küçük hedeflere karşı karmaşık hava sahalarında görev yapması, dost unsurların varlığı ve yoğun tehdit ortamı nedeniyle operasyonel riskleri de artırıyor. Nitekim CENTCOM, bu ay başında Kuveyt üzerinde aktif muharebe ortamında yaşanan bir dost ateşi olayında üç ABD F-15E uçağının düşürüldüğünü doğruladı. Ayrıca hava savunmasını aşan bir İran dronunun Kuveyt’teki Port Shuaiba bölgesinde altı ABD askerinin ölümüne yol açtığı bildirildi.

Bu tablo, ABD’nin daha düşük maliyetli önleme çözümlerine yönelmesini hızlandırdı. Haberde, ABD Hava Kuvvetleri’nin F-15E ve F-16 gibi 4. nesil savaş uçaklarına APKWS II güdümlü roket entegrasyonu yaptığı ve bu mühimmatın yaklaşık 25 bin ila 40 bin dolar bandında bir maliyet sunduğu aktarılıyor. CENTCOM Komutanı Oramiral Brad Cooper da son dönemde daha uygun maliyetli önleme silahlarının kullanımına ağırlık verildiğini belirtti. Eski pilot John Waters, özellikle gelişmiş radarlarla modernize edilmiş F-15 ve F-16’ların, APKWS gibi daha ekonomik mühimmatlarla birlikte dron tehdidine karşı daha mantıklı bir çözüm sunduğunu ifade ediyor. Buna karşılık F-35 ve F-22 gibi 5. nesil platformların bu tür hedefler için “aşırı güçlü” kaldığı değerlendirmesi öne çıkıyor.

Haberde dikkat çeken bir diğer unsur ise Ukrayna faktörü oldu. Rusya ile yıllardır devam eden savaşta Shahed tipi dronlara karşı yoğun mücadele yürüten Ukrayna’nın, ABD’ye bu alandaki tecrübesini aktarmaya başladığı belirtiliyor. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ABD’den Orta Doğu’da Shahed tehdidine karşı destek talebi aldıklarını ve gerekli uzman desteğini sağlamaya yönelik talimat verdiğini duyurdu. Uzmanlara göre yalnızca havada önleme yapmak yeterli değil; asıl etkili çözüm, dronları fırlatılmadan önce üretim, konuşlanma ve fırlatma altyapılarını hedef almak. Bu nedenle ABD’nin sadece savunmaya değil, İran’ın dron üretim ve fırlatma kapasitesine yönelik saldırılara da ağırlık verdiği görülüyor. Sonuç olarak, savaş uçaklarıyla dron avı kısa vadede sonuç üretse de, uzun vadeli çözüm için daha ucuz önleme sistemleri, hafif taarruz platformları ve kaynakta imha stratejilerinin birlikte uygulanması gerektiği değerlendiriliyor.